Markalı konut projeleri ve GYO’larda işlemler şeffaf yürütülse de, özellikle ikinci el piyasasında ve "merdiven altı" olarak tabir edilen yapılarda satışlar hâlâ emlak vergisi rayiç bedeli üzerinden gösteriliyor. Ancak Maliye ve Tapu İdaresi’nin hayata geçirdiği yeni sistemler, bu kaçışı zorlaştırıyor:
MEVA (Mekansal Veri Analiz Sistemi): Taşınmazların değerini dijital verilerle analiz ediyor.
Zorunlu Değerleme Raporları: Bankalar ve kamu kurumları için düzenlenen raporların doğrudan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’ne gönderilmesi zorunlu hale geliyor.
Ağırlaştırılmış Cezalar: Düşük beyan nedeniyle kesilen vergi ziyaı cezası %25’ten tam 1 kata çıkarıldı.
Sorunun temelinde alıcı ve satıcının "vergi yükünden kaçma" ortak paydasında buluşması yatıyor. Örneğin; 30 milyon TL değerindeki bir konut gerçek bedelle beyan edildiğinde 1,2 milyon TL tapu harcı çıkarken, değer 10 milyon TL gösterildiğinde bu rakam 400 bin TL’ye düşüyor. Buna bir de 5 yıl içindeki satışlarda doğan yüksek gelir vergisi eklendiğinde, kayıt dışılık kaçınılmaz hale geliyor.
Sektörün dev paydaşları KONUTDER, GYODER ve İNDER’in de desteklediği çözüm formülü iki ana maddeden oluşuyor:
Tapu Harcı İndirimi: Mevcut %4’lük (2+2) harç oranının toplamda %1’e çekilmesi veya maktu (sabit) bir tutara dönüştürülmesi.
Taşınmaz Barışı: Mevcut taşınmazların kayıtlı değerlerinin, %2-3 gibi sembolik bir vergiyle bir defaya mahsus güncel piyasa değerine yükseltilmesi.