Peki, mülk sahiplerini yakından ilgilendiren bu süreç hangi şartlarda başlatılıyor, nasıl ilerliyor ve en önemlisi taşınmazın bedeli neye göre belirleniyor? İşte detaylar…
İstimlak; özel mülkiyette bulunan bir taşınmazın (arsa, arazi, ev, bina vb.), devlet veya yetkili bir kamu kurumu tarafından, “kamu yararı” gerekçesiyle ve bedeli peşin ödenmek şartıyla mülkiyetinin kamunun eline geçirilmesidir.
İlk bakışta idarenin (devletin) tek taraflı ve zorunlu bir işlemi gibi görünse de, istimlak uygulaması hukuk devletinde mülkiyet hakkını koruyan çok sıkı yasal kurallara bağlıdır. Buradaki temel felsefe; bir yandan toplumun ortak ihtiyacı olan kamu hizmetlerini kesintiye uğratmadan inşa etmek, diğer yandan da mülk sahibinin maddi açıdan hiçbir hak kaybına uğramamasını güvence altına almaktır.
Bir taşınmazın kamulaştırılabilmesi için idarenin kafasına göre hareket etmesi mümkün değildir. Sürecin meşru sayılabilmesi için şu anayasal ve yasal adımların sırasıyla atılması gerekir:
Mülk sahiplerinin en çok tedirgin olduğu konu, taşınmazlarına değerinin altında bir bedel biçilmesi ihtimalidir. Ancak yasal süreç bu konuda oldukça hassastır. Anlaşmazlık durumunda mahkeme, tarafsız bilirkişi heyetleri görevlendirir.
Mahkeme tarafından belirlenen bu objektif bedel, mülk sahibinin banka hesabına peşin ve nakit olarak yatırılır. Bedelin bloke edilmesinin ardından mahkeme, taşınmazın tapusunun kamu kurumu adına tescil edilmesine karar verir.
İstimlak, kamu yatırımlarının önünü açan yasal bir köprüdür. Sürecin her adımı kanunlarla çizilmiş olup, mülk sahiplerinin hak arama ve mahkeme kararına itiraz etme hakları her zaman saklıdır.