Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre, mevcut kiracının o mülkteki geçmişi, ödeme düzeni ve “eski kiracı” olma vasfı göz önünde bulundurularak, belirlenen rayiç bedel üzerinden genellikle %10 ile %20 arasında bir indirim yapılır. İşte bu uygulama, hukuk literatüründe hakkaniyet indirimi olarak adlandırılır.
Hakkaniyet indirimi, beraberinde ciddi bir tartışmayı da getiriyor: Bu uygulama gerçekten “hakkaniyetli” mi?
Ev ve iş yeri sahipleri, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde kira gelirlerinin zaten piyasanın gerisinde kaldığını savunuyor. Bilirkişinin belirlediği güncel rakam üzerinden bir de mahkemece indirim yapılması, mülkiyet hakkının zedelendiği ve gelirin “kamulaştırıldığı” eleştirilerine yol açıyor.
Kiracılar için ise bu indirim, barınma hakkının korunması adına hayati bir öneme sahip. Piyasa koşullarının aniden fırladığı dönemlerde, mevcut kiracıya “piyasa fiyatını” birebir dayatmak, kiracının ekonomik olarak yerinden edilmesine neden olabiliyor.
Mahkemeler, hakkaniyet indirimini uygularken standart bir formülden ziyade somut olayın özelliklerine bakar. Yargıtay’ın son dönem kararlarında vurgulanan temel unsurlar şunlardır:
Kira tespit davalarında uygulanan indirim, sadece matematiksel bir hesaplama değil; toplumsal barışı korumaya yönelik hukuki bir enstrümandır. Ancak piyasa rayici ile gerçek ödenen kira arasındaki makas açıldıkça, bu indirimin “hakkaniyet” mi yoksa “mağduriyet” mi yarattığı tartışılmaya devam edecektir.